Tot op heden kon men zich, bij het gebruik van een kaart, een beetje laten leiden door zijn intuitie. Men moest geen geodeet zijn om een kaart te kunnen lezen, of zich te oriënteren met een kompas. Voor het gebruik van de nieuwe GPS-navigatieapparatuur is echter een beetje meer basiskennis vereist. Immers, deze toestellen leveren een positie, onder de vorm van een stel coördinaten, die men wil overbrengen op de kaart, waar één of meerdere coördinatensystemen vermeld worden. Om GPS-coördinaten op de juiste manier te interpreteren is de kennis van een aantal elementaire begrippen van de geodesie en de cartografie absoluut onmisbaar.

Basisbegripen geodesie
De geodesie is een wetenschap met als doel het bepalen van de vorm en de afmetingen van de aardbol, en de studie van plaatsbepaling op aarde. In functie van de ligging en de vorm van een land of werelddeel, zal men beroep doen op één of meerdere geodetische referentiesystemen. Een referentiesysteem wordt bepaald door de keuze van een ellisoïde (een ellips die men rond zijn kleine as laat wentelen ; dit is het geometrisch lichaam dat best de vorm van de aarde benadert), en de oorsprong en oriëntatie van deze ellipsoïde. Deze elementen vormen samen wat men noemt het geodetisch datum. De waarden van lengte- en breedtegraad (m.a.w. de geografische coördinaten) van een punt op aarde worden bepaald door de keuze van het datum. GPS maakt gebruik van het datum WGS84, terwijl voor het grootste deel van Europa, de geografische coördinaten uitgedrukt zijn in het datum ED50.

De producenten van GPS-materiaal hebben dit probleem opgevangen door in de ontvangers een groot deel van deze geodetische datums te definiëren (soms wel een honderdtal). Bij positiebepaling met GPS is het een absolute vereiste in de ontvanger het datum in te stellen dat vermeld wordt op de gebruikte kaart. Zoniet zal dit fouten te weeg brengen, die de te verwachten nauwkeurigheid van GPS ver overstijgen.

Basisbegrippen cartografie
Om een stuk van het aardoppervlak in een plat vlak voor te stellen heeft men een cartografische projectie (grid) nodig. Dit brengt onvermijdelijk vervormingen met zich mee. Bij een kaartprojectie worden punten van het oppervlak geprojecteerd op een vlak, een cilinder of een kegel. Bij de twee laatstgenoemde is de contactzone tussen de ellipsoïde en het projectievlak maximaal, en worden zodoende de vervormingen beperkt. Vlakke coördinaten zijn onlosmakelijk verbonden met het gekozen projectiesysteem. Zij hebben het grote voordeel veel gebruiksvriendelijker te zijn dan geografische coördinaten. In België wordt een kegelprojectie gebruikt die leidt tot de vlakke coördinaten Lambert72. Daarnaast worden op sommige NGI-kaarten de eveneens vlakke UTM-coördinaten vermeld.

De keuze van een projectiesysteem, of het invoeren van de kenmerken ervan, is bij de meeste GPS-ontvangers mogelijk.

Overzichtstabel met grids et datums

Mogelijke keuze bij het gebruik van de Belgische NGI-kaarten Grid Datum Geldig voor de kaarten UTM European Datum 1950 ·1:20 000 – 1:25 000 ·1:50 000 analoog (edities voor 1994) World Geodetic System 1984 ·1:50 000 numeriek (edities vanaf 1994) Lambert 72 Belgian Datum 1972 ·1:10 000 – 1:20 000 – 1:25 000 – 1:50 000 (alle ed.) ·1/100 000 Lengte & Breedte European Datum 1950 ·1:10 000 – 1:20 000 – 1:25 000 – 1:100 000 ·1:50 000 analoog (edities voor 1994) ·1:250 000 (edities voor 1998) World Geodetic System 1984 ·1:50 000 numeriek (edities vanaf 1994) ·1:250 000 (edities vanaf 1998)

Wil u hierover meer weten?
Een beschrijving van het GPS systeem, meer uitleg over geodesie, cartografie of de kaarten uitgegeven door het NGI, en de parameters van de Lambert72 projectie vind u in een uitgebreider artikel genaamd " Wat men moet weten om zonder zorgen te navigeren met GPS " dat u van hieruit kunt overladen:

"Wat men moet weten om zonder zorgen te navigeren met GPS" - 13blz- 1.086Kb

Contacteer de auteur van deze documenten: e-mail